- Home
- Kennisbank
- Blogs
- Kerngetallen berekenen: formules, uitleg en voorbeelden per kengetal
Kerngetallen berekenen: formules, uitleg en voorbeelden per kengetal
In dit artikel
Kerngetallen berekenen: formules, uitleg en voorbeelden per kengetal
Kerngetallen zijn financiele ratio's die de liquiditeit, solvabiliteit en rentabiliteit van een bedrijf meten. Ze worden berekend op basis van de balans en de winst-en-verliesrekening en geven controllers, accountants en MKB-ondernemers een direct inzicht in de financiele gezondheid van de onderneming.
Op deze pagina vindt u de formules, een stap-voor-stap berekening en praktijkvoorbeelden voor de vier meest gebruikte kerngetallen: de quick ratio, de current ratio, de solvabiliteitsratio en de rentabiliteit. Per kengetal is een sector-normentabel opgenomen.
Wat zijn kerngetallen?
Kerngetallen (ook: financiele ratio's of kengetallen) zijn berekeningen die twee of meer financiele posten met elkaar in verhouding zetten. Ze maken het mogelijk om de prestaties van een bedrijf te vergelijken met eerdere periodes, sectorgemiddelden of concurrenten.
Waarom zijn kerngetallen belangrijk?
-
Liquiditeitskengetallen (quick ratio, current ratio) meten of het bedrijf op korte termijn aan zijn betalingsverplichtingen kan voldoen.
-
Solvabiliteitskengetallen meten of het bedrijf op lange termijn financieel gezond is en schulden kan dragen.
-
Rentabiliteitskengetallen meten hoeveel winst er wordt gegenereerd ten opzichte van het ingezette vermogen of de omzet.
Toepassingen van kerngetallen:
-
Accountantscontrole: kerngetallen zijn standaard onderdeel van de jaarrekening-analyse.
-
Kredietbeoordeling: banken hanteren kerngetallen als criteria bij zakelijke lening aanvragen.
-
Managementrapportage: controllers berekenen maandelijks een set van kerngetallen als onderdeel van het financieel dashboard.
-
Prestatiebenchmarking: vergelijking van eigen kengetallen met sectorgemiddelden en concurrenten.
Overzicht van de vier kerngetallen
| Stap | Actie | Uitleg / Voorbeeld |
|---|---|---|
| 1 | Harmoniseren / Gelijktrekken | Zorg dat alle BV's dezelfde grondslagen gebruiken (bijv. zelfde manier van afschrijven, zelfde valuta). |
| 2 | Aggregeren (Optellen) | Tel alle balans- en W&V posten van de moeder en de dochters 1-op-1 bij elkaar op (100% van de activa en passiva). |
| 3 | Elimineren van onderlinge verhoudingen (Balans) | Wegstrepen van 'Deelneming' bij de moeder tegenover het 'Eigen Vermogen' van de dochter. Wegstrepen van Intercompany (IC) schulden (moeder) tegen IC vorderingen (dochter). |
| 4 | Elimineren van onderlinge transacties (W&V) | Wegstrepen van onderlinge omzet en kosten (bijv. managementfee betaald door dochter aan moeder). |
| 5 | Aandeel derden (Minderheidsbelang) bepalen |
Kerngetallen berekenen stap voor stap
De meeste kerngetallen worden berekend vanuit dezelfde twee bronnen: de balans en de winst-en-verliesrekening. Hieronder de stap-voor-stap berekening per kengetal. Quick ratio berekenen in vier stappen De formule: Quick Ratio = (Vlottende activa - Voorraden) / Kortlopende schulden Of: Quick Ratio = (Debiteuren + Liquide middelen + Kortlopende vorderingen) / Kortlopende schulden
Haal de vlottende activa op uit de balans. Neem uitsluitend debiteuren, banktegoeden en kortlopende vorderingen. Voorraden laat u weg. Voorbeeld: debiteuren 45.000 euro + banktegoeden 30.000 euro + kortlopende vorderingen 5.000 euro = 80.000 euro.
Haal alle kortlopende schulden op: crediteuren, kortlopende bankleningen, te betalen belastingen en overige kortlopende verplichtingen. Voorbeeld: crediteuren 25.000 euro + kortlopende banklening 15.000 euro + te betalen belastingen 10.000 euro = 50.000 euro.
Quick Ratio = 80.000 / 50.000 = 1,6. Een quick ratio van 1,6 betekent dat het bedrijf voor elke euro aan kortlopende schulden 1,60 euro aan direct liquide activa heeft. Dit is een gezonde positie.
Drempelwaarden: lager dan 1,0 = risicosignaal. Gelijk aan 1,0 = neutraal. Hoger dan 1,0 = gezond. Sector-normen verschillen; zie de normentabel in blok D.
Speedbooks-tip: Speedbooks koppelt via 180+ boekhoudkoppelingen automatisch de balansgegevens op en berekent alle kerngetallen realtime in het dashboard. Zie speedbooks.nl/dashboard/realtime.
Solvabiliteitsratio berekenen
De formule: Solvabiliteitsratio = (Eigen vermogen / Totaal vermogen) x 100%
Haal eigen vermogen en totaal vermogen (eigen + vreemd vermogen) op uit de balans. Voorbeeld: eigen vermogen 200.000 euro / totaal vermogen 600.000 euro x 100% = 33,3%. Een solvabiliteitsratio van 33% valt binnen de gezonde bandbreedte voor MKB.
Rentabiliteit eigen vermogen berekenen
De formule: REV = (Nettowinst / Eigen vermogen) x 100%
Haal nettowinst op uit de winst-en-verliesrekening en eigen vermogen uit de balans. Voorbeeld: nettowinst 40.000 euro / eigen vermogen 200.000 euro x 100% = 20%. Een REV van 20% is gezond voor MKB en valt boven het gemiddelde voor de meeste sectoren.
Kerngetallen in de praktijk: rekenvoorbeelden per sector
| Valkuil / Veelgemaakte Fout | Gevolg (als je het niet oplost) | Oplossing (O.a. via Speedbooks) |
|---|---|---|
| Intercompany (IC) verschillen | Moeder zegt € 10K tegoed te hebben van Dochter, maar Dochter heeft maar € 8K als schuld staan. De consolidatie loopt 'scheef'. | Gebruik automatische eliminaties, zodat het IC-verschil direct zichtbaar wordt op een aparte rekening (verschillenrekening). Stem IC-saldi vóór consolidatie goed af. |
| Dubbeltellingen in de omzet | Moeder verkoopt voor € 50K aan Dochter. Dochter verkoopt voor € 60K aan klant. Geconsolideerde omzet lijkt € 110K (terwijl er maar € 60K aan echte derden is verdiend). Winst is scheef. | Consequent IC-omzet en IC-kosten elimineren. |
| Verschillende grootboekschema's | Moeder boekt 'Huur' op grootboek 4100, Dochter op 4350. De geconsolideerde W&V wordt een rommeltje omdat posten niet netjes worden opgeteld. | Werk met een (uniform) RGS-schema. Koppel alle individuele grootboekrekeningen aan dezelfde referentiecode vóór het optellen. |
| Verkeerde consolidatiekring / percentage | Een BV voor 100% meenemen terwijl je maar 40% bezit, geeft een totaal verkeerd beeld van je werkelijke grootte en risico's. | Zet de structuur (wie is moeder, wie dochter, welke %) strak vast in de software. |
| Excel fouten (versiebeheer/formules) | Een nieuwe grootboekrekening wordt toegevoegd bij een dochter, maar de Excel SOM-formule wordt niet aangepast. Cijfers kloppen niet meer. | Vermijd complexe Excel consolidaties. Gebruik database-gestuurde consolidatiesoftware. |
Analyse: de retailer illustreert een kernprincipe van kerngetallen-analyse: een hoge current ratio kan een lage quick ratio maskeren. De reden is de grote voorraadpositie. De solvabiliteitsratio van 22% vraagt extra aandacht: beneden de 25%-drempel verhoogt het risico bij een tegenvallend jaar. Actie: voorraadrotatie monitoren, kortlopende schulden herfinancieren.
Kerngetallen-normen per sector
| Stap | Onderdeel | Inhoud / Wat staat er in? |
|---|---|---|
| 1 | Algemene toelichting | Naam bedrijf, KvK-nummer, zetel, aard van de activiteiten (wat doet het bedrijf?), en of de continuïteit (going concern) in gevaar is. |
| 2 | Grondslagen van waardering en resultaatbepaling | De regels die je hebt gebruikt. Bijvoorbeeld: "Voorraden worden gewaardeerd tegen de laagste van de kostprijs of de marktwaarde" of "We schrijven in 5 jaar af op inventaris". |
| 3 | Toelichting op de balans (Activa en Passiva) | Uitsplitsing van de grote bedragen. Bijv: Een specificatie van de "Materiële vaste activa" (Welke auto's en machines zijn dat? Wat is de boekwaarde? Hoeveel is er afgeschreven?) of van het "Eigen Vermogen" en de "Langlopende schulden" (looptijd en rente). |
| 4 | Toelichting op de W&V (Winst- en Verliesrekening) | Extra uitleg over de omzet en kosten. Bijvoorbeeld de uitsplitsing van de omzet per land (binnenland vs buitenland) of een specificatie van de 'Overige bedrijfskosten'. |
| 5 | Overige / Niet uit de balans blijkende verplichtingen | Contracten die je wél geld gaan kosten, maar niet als schuld op de balans staan. Voorbeelden: Langlopende huurcontracten, leaseverplichtingen (operationeel), of garanties. |
| 6 | Ondertekening | Datum en handtekening van de directie/bestuur (ter vaststelling of opmaak). |
Kerngetallen-normen per sector
| Vereiste | Uitleg / Voorbeeld |
|---|---|
| Datum | De exacte dag van de rit (bijv. 15 maart 2024). |
| Begin- en eindstand kilometerteller | De stand van de teller aan het begin en eind van de specifieke rit. |
| Adres van vertrek en aankomst | Straat, huisnummer en plaats. (Alleen plaats is vaak onvoldoende!) |
| De gereden route | Als je niet de meest gebruikelijke (of kortste) route neemt, moet je toelichten waarom (bijv. wegens file of een tussenstop). |
| Aard van de rit (Zakelijk of Privé) | Is het voor werk of voor jezelf? Let op: Woon-werkverkeer geldt voor de inkomstenbelasting en loonbelasting als zakelijk, maar voor de BTW als privé! |
| Het voertuig | Merk, type en kenteken van de auto waarin gereden is. |
Hoe verbeter je lage kerngetallen?
Lage liquiditeitskengetallen (quick ratio of current ratio onder 1,0) verbeteren:
-
Debiteurenbeheer versnellen: kortere betalingstermijnen (van 30 naar 14 dagen), facturen sneller versturen en herinneringen proactief opvolgen.
-
Kortlopende schulden herfinancieren naar langlopende leningen om de noemer in de ratio te verlagen.
-
Overtollige voorraden reduceren via just-in-time inkoop om de cash-positie te verbeteren.
-
Aanvullend werkkapitaal aantrekken via een rekening-courantkrediet.
Lage solvabiliteitsratio verbeteren:
-
Winstreservering verhogen: minder dividenduitkering, meer eigen vermogen opbouwen.
-
Vreemd vermogen afbouwen door vervroegde aflossing van leningen.
-
Externe financiering structureren via achtergestelde lening of aandeelhouderslening die als eigen vermogen wordt gekwalificeerd.
Lage rentabiliteit verbeteren:
-
Brutomarge verhogen via hogere verkoopprijzen of lagere inkoopkosten.
-
Operationele kosten reduceren door procesoptimalisatie.
-
Vermogen efficienter inzetten door laagrenderende activa af te stoten.
Kerngetallen berekenen met Speedbooks
Handmatig kerngetallen berekenen vanuit de balans is tijdrovend als de administratie dagelijks verandert. Speedbooks automatiseert de berekening van alle kerngetallen:
-
Quick ratio, current ratio en solvabiliteitsratio berekend via realtime balansgegevens uit 180+ boekhoudkoppelingen.
-
Dashboard toont alle kerngetallen naast elkaar voor direct inzicht.
-
Alerts bij kritieke waarden: melding wanneer een kengetal onder drempelwaarde daalt.
-
Historische trend per maand of kwartaal voor vroege signalering van verslechtering.
-
Vergelijking per entiteit voor concerns: kerngetallen per dochteronderneming.
Over de schrijver - drs. Konstantijn Mikes
Drs. Konstantijn Mikes (1966) is oprichter en aandeelhouder van Speedbooks rapportagesoftware. Hij studeerde Economics aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Met meer dan 25 jaar ervaring in financiele analyse, kerngetallen-berekeningen, liquiditeitsmanagement en solvabiliteitsanalyse schrijft hij op basis van directe praktijkkennis over financiele kengetallen voor controllers, accountants en MKB-ondernemers in Nederland.
Kerngetallen zijn financiële ratio’s die twee of meer financiële posten met elkaar in verhouding zetten. Ze maken het mogelijk de financiële gezondheid van een bedrijf te meten en te vergelijken met eerdere perioden, sectorgemiddelden of concurrenten. De vier meest gebruikte kerngetallen zijn: de quick ratio (directe betalingscapaciteit), de current ratio (algemene liquiditeit), de solvabiliteitsratio (financiële weerbaarheid op lange termijn) en de rentabiliteit eigen vermogen (rendement op ingezet kapitaal). Voor MKB-ondernemers en controllers zijn de quick ratio en solvabiliteitsratio de meest kritische indicatoren voor respectievelijk kortetermijnrisico en financiële stabiliteit.
De quick ratio wordt berekend in vier stappen. Stap 1: bepaal de vlottende activa exclusief voorraden (debiteuren + banktegoeden + kortlopende vorderingen). Stap 2: bepaal alle kortlopende schulden (crediteuren + kortlopende leningen + te betalen belastingen). Stap 3: deel vlottende activa exclusief voorraden door kortlopende schulden. Stap 4: interpreteer de uitkomst aan de hand van de drempelwaarden. Formule: Quick ratio = (Vlottende activa - Voorraden) / Kortlopende schulden. Rekenvoorbeeld: (45.000 + 30.000 + 5.000) / 50.000 = 1,6. Een quick ratio van 1,0 of hoger is gezond; onder 1,0 is een liquiditeitsrisicosignaal. Speedbooks berekent de quick ratio automatisch via realtime balansgegevens uit 180+ boekhoudkoppelingen.
Beide ratio’s meten de liquiditeit van een bedrijf, maar op een verschillende manier. De current ratio = vlottende activa / kortlopende schulden, waarbij voorraden wél zijn meegerekend. De quick ratio = (vlottende activa - voorraden) / kortlopende schulden, waarbij voorraden worden uitgesloten omdat ze niet direct liquide zijn. Het onderscheid is met name relevant voor bedrijven met grote voorraden: een retailer kan een gezonde current ratio hebben (1,8) maar een lage quick ratio (0,5) doordat de liquiditeit grotendeels vastzit in moeilijk te verkopen voorraad. Gebruik beide ratio’s samen voor een volledig liquiditeitsbeeld. Gezonde normen: current ratio 1,5 tot 2,5; quick ratio 1,0 of hoger.
Een solvabiliteitsratio van 25% tot 40% of hoger wordt voor MKB als gezond beschouwd. De solvabiliteitsratio = (eigen vermogen / totaal vermogen) x 100%. Onder de 20% is de financiering kwetsbaar en verhoogt het risico bij een tegenvallend jaar. Boven de 50% duidt op een voorzichtig financieringsbeleid. Sector-normen verschillen: horeca heeft structureel een lagere solvabiliteit dan de IT-sector.
Een quick ratio lager dan 1,0 betekent dat kortlopende schulden groter zijn dan direct liquide middelen exclusief voorraad. Dit is een liquiditeitsrisicosignaal maar geen automatisch faillissementssignaal. Actie: debiteurenbeheer versnellen, kortlopende schulden herfinancieren en werkkapitaal monitoren. Voor retailbedrijven is een quick ratio van 0,5 tot 0,8 soms normaal door de aard van de sector.
Speedbooks berekent quick ratio, current ratio en solvabiliteitsratio automatisch via realtime balansgegevens uit uw boekhoudpakket via 180+ integraties. Het dashboard toont alle kerngetallen naast elkaar. Stel drempelwaarden in voor automatische alerts wanneer een kengetal een kritieke waarde bereikt. Meer informatie via speedbooks.nl/dashboard/realtime.