- Home
- Kennisbank
- Blogs
- Berekening Liquiditeit: formules, kengetallen en uitleg voor MKB
Berekening Liquiditeit: formules, kengetallen en uitleg voor MKB
In dit artikel
Berekening Liquiditeit: formules, kengetallen en uitleg voor MKB
De berekening van liquiditeit geeft aan in welke mate een bedrijf zijn kortlopende betalingsverplichtingen kan voldoen met beschikbare of snel beschikbaar te maken middelen. Liquiditeit is niet hetzelfde als winstgevendheid: een bedrijf kan winstgevend zijn maar toch een liquiditeitsprobleem hebben als klanten te laat betalen.
Op deze pagina vindt u alle berekeningsmethoden op een rij: de formules voor liquiditeit in enge en ruime zin, de current ratio, de quick ratio en de dynamische liquiditeitsprognose, met concrete rekenvoorbeelden en sector-normen.
Wat is liquiditeit en hoe bereken je het?
Liquiditeit is de mate waarin een bedrijf zijn kortlopende verplichtingen kan voldoen met beschikbare middelen. Drie begrippen zijn daarbij cruciaal:
-
Vlottende activa: bezittingen die binnen 12 maanden in geld omzetbaar zijn. Voorbeelden: banktegoeden, debiteuren (openstaande klantvorderingen), voorraden en kortlopende beleggingen.
-
Kortlopende schulden: verplichtingen die binnen 12 maanden betaald moeten worden. Voorbeelden: crediteuren, kortlopende bankleningen, belastingschulden en huurverplichtingen.
-
Kassaldo: het direct beschikbare geld op bank en in kas, zonder rekening te houden met debiteuren of voorraden.
Hoe vind je liquiditeit op een balans? Vlottende activa staan aan de activazijde van de balans onder de post 'vlottende activa'. Kortlopende schulden staan aan de passivazijde onder 'kortlopende schulden'. Beide posten zijn altijd aanwezig in een standaard jaarrekening-balans
Liquiditeit in enge zin: de statische berekening
Liquiditeit in enge zin kijkt alleen naar de meest directe liquide middelen: kas, banktegoeden en direct opeisbare vorderingen. Voorraden worden hier bewust buiten beschouwing gelaten omdat deze niet onmiddellijk in geld omzetbaar zijn.
Liquiditeit in enge zin (Quick Ratio) = (Vlottende activa - Voorraden) / Kortlopende schulden
Richtlijn: een uitkomst van 1,0 of hoger geldt als gezond. Dit betekent dat het bedrijf voor elke euro aan kortlopende schulden minimaal 1 euro aan direct liquide activa heeft.
Liquiditeit in ruime zin (Current Ratio) = Vlottende activa / Kortlopende schulden
Liquiditeit in ruime zin neemt alle vlottende activa mee inclusief voorraden. Dit is minder streng dan liquiditeit in enge zin. Richtlijn: een uitkomst van 1,5 tot 2,5 geldt als gezond.
Wanneer gebruik je enge of ruime zin?
Gebruik liquiditeit in enge zin wanneer u een nauwkeurig beeld wilt van de betalingscapaciteit zonder afhankelijkheid van voorraden. Dit is met name relevant voor retail en productie waar voorraden een groot deel van de vlottende activa uitmaken. Gebruik liquiditeit in ruime zin voor een snel, algemeen liquiditeitsoverzicht.
Statische vs. dynamische liquiditeit: wat is het verschil?
| Type Rapportage | Wat laat het zien? | Doel / Gebruik |
|---|---|---|
| Sluitende Rittenstaat (Belastingdienst) | Overzicht van alle ritten met details (datum, stand, adressen, privé/zakelijk). | Aantonen dat je minder dan 500 km privé hebt gereden (voorkomen bijtelling). |
| Projecten / Klanten
Beide methoden zijn complementair. De statische berekening toont de historische positie per balansdatum. De dynamische berekening laat zien of er in de komende maanden tekorten dreigen. Professionals gebruiken altijd beide. |
Is de current ratio hetzelfde als liquiditeit?
Dit is een van de meest gestelde vragen bij de berekening van liquiditeit: nee, de current ratio is niet hetzelfde als liquiditeit, maar het is wel het meest gebruikte kengetal om liquiditeit te meten.
Het onderscheid:
-
Liquiditeit: het overkoepelende begrip dat de betalingscapaciteit van een bedrijf beschrijft. Liquiditeit is een eigenschap van een bedrijf.
-
Current ratio: een specifiek berekend kengetal dat liquiditeit uitdrukt als een verhouding (getal). De current ratio = vlottende activa gedeeld door kortlopende schulden.
Met andere woorden: de current ratio is een manier om liquiditeit te meten, maar niet de enige. De quick ratio, de cash ratio en de liquiditeitsbegroting zijn alle instrumenten die de liquiditeitspositie van een bedrijf in beeld brengen - elk met een eigen focus.
| Kenmerk | Handmatig (Excel/Boekje) | Geautomatiseerd (App/GPS Tracker) |
|---|---|---|
| Tijdsinvestering | Hoog (elke rit handmatig noteren). | Zeer laag (ritten worden automatisch vastgelegd). |
| Foutgevoeligheid | Hoog (vergeten, typfouten, rekenfouten). | Laag (GPS registreert de daadwerkelijke kilometers exact). |
| Keurmerk Ritregistratiesystemen | Niet mogelijk (zelf bewijslast verzamelen). | Ja (met keurmerk gaat de Belastingdienst uit van de juistheid). |
| Koppeling boekhouding | Nee, overtypen of exporteren/importeren nodig. | Ja (API-koppeling, ritten direct in de administratie voor doorbelasting). |
| Kosten | Gratis in aanschaf, duur in (personeels)tijd. | Maandelijkse abonnementskosten (vanaf € 5 tot € 15 per maand). |
Berekening liquiditeit in de praktijk: 3 voorbeelden
Drie herkenbare MKB-scenario's met gecombineerde current ratio en quick ratio berekening:
| Koppeling met: | Doel / Voordeel |
|---|---|
| Boekhoudpakket (bijv. Exact, SnelStart) | Automatisch doorbelasten van kilometers op verkoopfacturen naar klanten. |
| HRM / Salarissoftware | Automatisch verwerken van kilometerdeclaraties bij de maandelijkse salarisbetaling. |
| Projectmanagement (bijv. AFAS, Simplicate) | Gereden uren/kilometers direct boeken op het juiste project voor accurate nacalculatie. |
| Rapportagetool (Speedbooks) | Wagenparkkosten (brandstof, afschrijving, bijtelling) analyseren in verhouding tot de productieve uren/kilometers. |
Analyse: de groothandel heeft een goede current ratio (1,8) maar een zwakke quick ratio (0,7). Dit signaleert dat het overgrote deel van de vlottende activa bestaat uit voorraden die niet direct liquide zijn. Een bank die een kredietaanvraag beoordeelt zal de quick ratio laten meewegen. De retailer heeft een kritieke positie in beide ratio's: directe actie op debiteurenbeheer en leverancierstermijnen is nodig.
Liquiditeit berekenen en verbeteren: vier maatregelen
Een lage liquiditeitsberekening vraagt om actie. Dit zijn de vier meest effectieve maatregelen:
-
Debiteurenbeheer: kortere betalingstermijnen, snellere facturering en actieve incasso verhogen direct het debiteuren-saldo dat als vlottende activa meetelt in de berekening.
-
Voorraadbeheer: minder kapitaal vastzetten in langzaam-roterende voorraden verbetert de quick ratio en verlaagt de afhankelijkheid van moeilijk-liquide activa.
-
Herfinanciering: het omzetten van kortlopende leningen naar langlopende financiering verlaagt de kortlopende schulden als noemer in de liquiditeitsformule.
Werkkapitaalfinanciering: een rekening-courantkrediet of werkkapitaalfaciliteit verhoogt direct de liquide middelen en de berekende liquiditeitsratio.
Speedbooks-tip: Speedbooks bewaakt de current ratio en quick ratio realtime via 180+ boekhoudkoppelingen. Alerts signaleren wanneer een drempelwaarde wordt bereikt zodat u op tijd kunt bijsturen. Meer via speedbooks.nl/liquiditeit.
Liquiditeit berekenen met Speedbooks
De berekening van liquiditeit handmatig bijhouden kost tijd en is foutgevoelig zonder actuele balansdata. Speedbooks automatiseert de volledige liquiditeitsanalyse:
-
✅ Current ratio en quick ratio berekenen via realtime balansgegevens
-
✅ Koppeling met 180+ boekhoudpakketten: Exact, AFAS, Twinfield, e-Boekhouden en meer
-
✅ Realtime dashboard met alle liquiditeitskengetallen naast elkaar
-
✅ Alerts wanneer liquiditeitsratio onder drempelwaarde daalt
-
✅ Liquiditeitsprognose (dynamisch) bijwerken
-
✅ Vergelijking per entiteit voor holdings en concerns
Over de schrijver - drs. Konstantijn Mikes
Drs. Konstantijn Mikes (1966) is oprichter en aandeelhouder van Speedbooks rapportagesoftware. Hij studeerde Economics aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Met meer dan 25 jaar ervaring in financiele verslaglegging, liquiditeitsanalyse en managementrapportage schrijft hij op basis van directe praktijkkennis over liquiditeitsberekening voor MKB-ondernemers, controllers en accountants in Nederland.
Liquiditeit bereken je met de volgende formules. Liquiditeit in ruime zin (current ratio): vlottende activa gedeeld door kortlopende schulden. Richtlijn: uitkomst van 1,5 tot 2,5 is gezond. Liquiditeit in enge zin (quick ratio): vlottende activa minus voorraden, gedeeld door kortlopende schulden. Richtlijn: uitkomst van 1,0 of hoger is gezond. Vlottende activa zijn bezittingen die binnen 12 maanden in geld omzetbaar zijn (banktegoeden, debiteuren, voorraden). Kortlopende schulden zijn verplichtingen die binnen 12 maanden betaald moeten worden.
Op een balans vind je de benodigde gegevens voor de liquiditeitsberekening op twee plaatsen. Aan de activazijde onder 'vlottende activa': banktegoeden, debiteuren, voorraden en kortlopende beleggingen. Aan de passivazijde onder 'kortlopende schulden': crediteuren, kortlopende bankleningen, belastingschulden en overige kortlopende verplichtingen. De current ratio bereken je vervolgens door de som van alle vlottende activa te delen door de som van alle kortlopende schulden. In de meeste boekhoudpakketten zijn deze posten direct beschikbaar in het balansoverzicht.
Voor MKB-bedrijven gelden de volgende richtlijnen per kengetal. Current ratio: een waarde van 1,5 tot 2,5 is gezond. Beneden 1,0 is een direct risicosignaal. Quick ratio: een waarde van 1,0 of hoger is gezond. Beneden 0,8 vraagt om actie op debiteurenbeheer of herfinanciering. De optimale waarde verschilt per sector: retail en productie werken met lagere ratio's door grote voorraden; IT- en dienstverlenende bedrijven hebben doorgaans hogere ratio's. Naast de kengetallen is een maandelijkse liquiditeitsbegroting aan te bevelen: dit voorkomt dat een goed kengetal de aandacht afleid van een naderende kastekort.
Speedbooks koppelt via 180+ integraties met boekhoudpakketten en haalt de balansgegevens op. Op basis van actuele debiteuren, crediteuren en banktegoeden berekent Speedbooks realtime de current ratio, quick ratio en andere liquiditeitsratio's. Het dashboard toont alle kengetallen naast elkaar, bijgewerkt zodra nieuwe boekhouddata beschikbaar is. Alerts signaleren wanneer een kengetal onder een kritieke drempel daalt. Meer informatie via speedbooks.nl/liquiditeit of speedbooks.nl/demo.